Natuurmonument De Beer

Een tochtje met de auto

Op 4 januari 2002 heb ik met de auto een rondrit gemaakt in Europoort. Dat was zo'n twintig jaar nadat ik er was geweest met mijn vrouw Marjan en mijn vriend Willem van den Berg. We waren daar toen als onderdeel van wat we 'Thijssetochten' noemden. Het hield in dat we locaties bezochten die in de twee Verkade-albums 'Waar wij wonen' (1937) en 'Onze groote rivieren' (1938) waren afgebeeld. De twee albums zijn van de hand van Thijsse, vandaar de naam 'Thijssetochten'. De allerlaatste plaat in 'Onze groote rivieren' is een aquarel van De Beer door Jan Voerman jr. Het was geen verrassing dat we in Europoort een desolaat industrieel landschap aantroffen. We wisten al dat De Beer verdwenen was. Ook wisten we dat er nog een heel klein stukje met de naam De Beer erin resteerde, namelijk de Kleine Beer. Over hoe het zo gekomen was, wisten we niet veel.

Even een stukje schrijven

Toen ik in 2002 Europoort opnieuw bezocht, wist ik nog steeds niet meer dan dat De Beer was verdwenen bij de uitbreiding van de Rotterdamse haven. Ik wilde er een stukje over schrijven en besloot wat achtergrondinformatie te gaan zoeken. Eerst via internet. Dat schoot niet erg op, wel vond ik aanwijzingen waar ik dan wel moest zijn én - niet onbelangrijk - ik leerde Jan Koolen kennen. En zo kon het gebeuren dat ik op 23 januari 2002 voor het eerst van mijn leven een archiefinstelling binnenstapte. Het was het Streekarchief Voorne Putten Rozenburg. Er ging een wereld voor me open. Niet alleen vond ik daar veel nuttige informatie, maar ook was het begin van fascinatie die tot op de dag van vandaag voortduurt: archiefonderzoek.

Na het boek

'Even een stukje schrijven' zou uiteindelijk in 2007 leiden tot een boek over de geschiedenis van De Beer. Maar zoals het gaat met historisch onderzoek: het is nooit af. Er kwam na voortgezet onderzoek nieuwe informatie naar boven, ik werd door anderen geattendeerd op zaken en er werden regelmatig vragen gesteld. Dat laatste bracht me ertoe een aparte website over De Beer te maken, toen nog met een eigen domeinnaam.

Inmiddels zijn we al weer jaren verder, er is een nieuwe website, als subdomein ondergebracht bij Voortschrijdende Inzichten. Nog steeds komt er heel af en toe ergens informatie vandaan. Maar ook heb ik geconstateerd dat het rendement van mijn archiefonderzoek de laatste jaren wel erg laag ligt. Daar komt nog bij dat de beantwoording van twee belangrijke vragen ondanks uitvoerig archiefonderzoek niet veel dichterbij is gekomen.

Deze twee openstaande vragen zijn:

1) Zijn er (schriftelijke) bronnen die meer duidelijkheid verschaffen over de gang van zaken bij de inpoldering van het Rietmoeras/de Vogelplaat in de Tweede Wereldoorlog? Anders en meer dan de dubieuze rol die H. Bakker van Domeinen heeft gespeeld. Een antwoord op deze vraag is van belang, omdat door deze ingreep De Beer fundamenteel van karakter veranderde.

2) Zijn er (schriftelijke) bronnen die duidelijkheid verschaffen over de rol van de laatste voorzitter van het bestuur van de Stichting Natuurmonument De Beer, Van der Meer, en – in mindere mate – van bestuurslid Henrik Bakker bij de ontmanteling van De Beer? Een antwoord op deze vraag is van belang, omdat het merkwaardig blijft dat Van der Meer zou zeggen dat De Beer deels nog decennia in tact zou blijven, terwijl een paar jaar later De Beer al niet meer toegankelijk was.

Tot slot

Het is heel wel mogelijk, zelfs waarschijnlijk dat op deze vragen nooit een antwoord komt. De direct betrokkenen zijn allemaal overleden en de archieven zijn onvolledig. Het is goed denkbaar dat veel overleg en afspraken informeel hebben plaats gevonden respectievelijk zijn gemaakt, zodat er geen schriftelijke bewijsstukken zijn. Wie voor de beide gevallen nagaat, wie erbij betrokken zijn geweest, moet constateren dat het om mensen, grotendeels ambtenaren, gaat in invloedrijke posities. Zij bekleedden meest ook veel verschillende functies – nu zouden we zeggen dat ze veel verschillende petten op hadden – waardoor dezelfde mensen elkaar in diverse gremia voortdurend tegenkwamen.

Inmiddels ben ik obsessie om deze vragen te willen beantwoorden voorbij. Ik laat het graag aan anderen om, mochten zij interesse hebben, over de genoemde kwesties meer opheldering te verschaffen. Ik rond nog een aantal lopende activiteiten af en daarna zal ik me alleen nog passief met De Beer bezig houden.

 

Laatste wijziging

29 april 2019

Elders

— Zie voor een oude versie van de website over De Beer bij het onovertroffen Internet Archive Wayback Machine. De alleroudste versie van de website over De Beer in dit archief dateert van 1 mei 2013, zie: Natuurmonument De Beer, 1 mei 2013.

 

— Eigenlijk niet elders maar hier: de nog steeds onderhangende laatste versie van de oude website over De Beer, destijds onder eigen domeinnaam.

Header van de oude website

De header van de oude website.

 

Kleine Beer 1982

 

Kleine Beer 1982

 

Kleine Beer 1982

De Kleine Beer en Europoort in 1982.